قدرت تصمیم گیری: چطور انتخاب های قوی تری داشته باشیم؟
در دنیای مدرن امروز که افراد با حجم بالایی از اطلاعات، فرصتها و مسئولیتها روبهرو هستند، قدرت تصمیم گیری به یکی از مهمترین مهارتهای زندگی فردی و حرفهای تبدیل شده است. اینکه بتوانیم در زمان مناسب، تصمیم درست بگیریم و با اطمینان در مسیر آن پیش برویم، نقش کلیدی در موفقیت، رضایت و آرامش ذهنی ما ایفا میکند. اما تصمیمگیریِ قوی چگونه شکل میگیرد؟ آیا مهارتی ذاتی است یا میتوان آن را یاد گرفت و تقویت کرد؟
در این مقاله جامع، به بررسی ابعاد مختلف مهارت تصمیمگیری میپردازیم؛ از تعریف دقیق و علمی گرفته تا تکنیکهای عملی و کاربردی برای تقویت آن. اگر شما هم بارها بین چند انتخاب ماندهاید یا پس از تصمیمگیری دچار شک و تردید شدهاید، این راهنمای کامل برایتان نوشته شده است.
قدرت تصمیمگیری چیست و چرا اهمیت دارد؟
قدرت تصمیمگیری یکی از مهارتهای شناختی مهم در زندگی فردی، شغلی و اجتماعی است. به زبان ساده، این مهارت یعنی توانایی ارزیابی گزینههای مختلف و انتخاب بهترین مسیر بر اساس تحلیل دادهها، منطق، احساس و تجربه.
اما در واقعیت، تصمیمگیری فراتر از یک «انتخاب» ساده است. این مهارت شامل مراحل مختلفی از جمله:
- جمعآوری اطلاعات
- تحلیل پیامدهای احتمالی
- سنجش مزایا و معایب هر گزینه
- انتخاب گزینه مناسب
- پذیرش مسئولیت نتایج تصمیم
در دنیایی پر از گزینه، اطلاعات و عدم قطعیت، فردی که قدرت تصمیمگیری بالاتری دارد، قادر است در موقعیتهای پیچیده با کمترین خطا، بهترین تصمیم ممکن را بگیرد. این یعنی کنترل بیشتر بر مسیر زندگی.
بیشتر بخوانید: تغییر مسیر موفقیت با قدرت ذهن
چرا قدرت تصمیمگیری یک مهارت حیاتی است؟
در هر لحظه از زندگی، ما با انتخابهایی روبرو هستیم؛ از سادهترین تصمیمها مثل انتخاب وعده غذایی گرفته تا تصمیمات کلان مانند تغییر شغل یا مهاجرت. کیفیت تصمیمهایی که میگیریم، مستقیماً کیفیت زندگی ما را شکل میدهد.
دلایل اهمیت قدرت تصمیمگیری:
1. تعیینکننده مسیر زندگی
هر تصمیم کوچک یا بزرگ، بر آینده شما اثرگذار است. تصمیمات اشتباه میتوانند سالها وقت، انرژی و سرمایه شما را هدر دهند.
2. افزایش کارآمدی
تصمیمگیری مؤثر به شما کمک میکند سریعتر و هوشمندانهتر به اهدافتان برسید. در محیطهای رقابتی، مثل کسبوکار یا مدیریت، این مهارت مزیت حیاتی محسوب میشود.
3. کاهش استرس و سردرگمی
فردی که ساختار ذهنی تصمیمگیری دارد، کمتر دچار بلاتکلیفی میشود. این یعنی آرامش ذهنی بیشتر، در لحظات حساس زندگی.
4. بهبود اعتماد به نفس
وقتی بتوانید تصمیمهای محکم و مسئولانه بگیرید، احساس تسلط و کنترل بیشتری بر زندگیتان خواهید داشت.
تصمیمگیری قوی یعنی چه؟ (تعریف دقیق + مصداق عملی)
تصمیمگیری قوی به معنای آن است که فرد بتواند:
- انتخابی آگاهانه و مستقل داشته باشد؛ نه از روی ترس، اجبار یا تأثیرپذیری از اطرافیان.
- شرایط موجود را بهدرستی تحلیل کرده و تمام جوانب را بسنجد.
- در انتخاب خود قاطع باشد اما در صورت نیاز، مسیر را اصلاح کند.
- بدون ترس از شکست، مسئولیت کامل تصمیم خود را بپذیرد.
مثال ساده:
فرض کنید فردی تصمیم میگیرد در یک دوره مهارتی شرکت کند. او ابتدا تحقیق میکند، دورهها را مقایسه میکند، هزینه و زمان را در نظر میگیرد، سپس با اعتماد به نفس ثبتنام میکند و در صورت نتیجهنگرفتن، به جای سرزنش دیگران، دلایل را بررسی و مسیر را اصلاح میکند. این یک تصمیمگیری قوی است.
ویژگی افراد با قدرت تصمیمگیری بالا
1. تفکر تحلیلی (Analytical Thinking)
افراد با این ویژگی، مسائل را تجزیه و تحلیل میکنند. آنها قبل از تصمیمگیری، عوامل مختلف را بررسی کرده، دادهها را میسنجند و احساسات را کنار میگذارند.
2. خودآگاهی (Self-awareness)
آگاهی از ارزشها، اهداف، ترسها و نقاط ضعف و قوت شخصی، مسیر تصمیمگیری را روشنتر میکند.
3. اعتماد به نفس (Confidence)
این افراد به فرآیند تحلیل خود اطمینان دارند و از تصمیماتشان دفاع میکنند. آنها از اشتباه نمیترسند، بلکه آن را بخشی از رشد میدانند.
4. پذیرش مسئولیت (Accountability)
افراد قوی در تصمیمگیری، شکست یا موفقیت را به گردن دیگران نمیاندازند. آنها میدانند تصمیم، انتخاب خودشان بوده و تمام نتایج آن را میپذیرند.
5. مدیریت احساسات (Emotional Regulation)
تصمیمات احساسی اغلب منجر به پشیمانی میشوند. افراد توانمند، احساسات را میشناسند، کنترل میکنند و اجازه نمیدهند هیجانات، مسیر فکرشان را منحرف کند.
6. انعطافپذیری ذهنی (Cognitive Flexibility)
آنها در صورت دریافت اطلاعات جدید یا تغییر شرایط، میتوانند نظر خود را تغییر دهند بدون اینکه آن را نشانه ضعف بدانند.
فرآیند تصمیمگیری مؤثر: ۷ گام تا انتخابهای هوشمندانه
تصمیمگیری مؤثر، تنها انتخاب یک گزینه از میان چند گزینه نیست، بلکه یک فرآیند ساختاریافته است که نیاز به درک عمیق، تحلیل، ارزیابی و اقدام دارد. رعایت این مراحل به شما کمک میکند تصمیماتی بگیرید که نهتنها منطقی و سنجیدهاند، بلکه با اهداف بلندمدتتان هم همسو باشند.
در ادامه با ۷ مرحله کلیدی یک تصمیمگیری موفق آشنا میشوید:
1. تعریف دقیق مسئله (Define the Problem)
قبل از هر اقدامی، باید مشکل یا نیاز واقعی را بهدرستی شناسایی کنید. گاهی اوقات، آنچه ما فکر میکنیم مشکل است، فقط یک نشانه از مسئله اصلیست.
🔹 سؤال کلیدی: دقیقاً چه چیزی نیاز به تغییر دارد؟
🔹 مثال کاربردی: آیا واقعاً نیاز به تغییر شغل دارید؟ یا فقط از شرایط فعلی ناراضی هستید و باید مذاکره کنید؟
2. جمعآوری اطلاعات (Gather Information)
بعد از شناسایی مسئله، نوبت به جمعآوری اطلاعات از منابع معتبر، بهروز و مرتبط میرسد. بدون داده کافی، تصمیمگیری شما بر پایه حدس خواهد بود نه واقعیت.
🔹 منابع میتوانند شامل: تجربیات شخصی، نظر متخصصان، دادههای آماری، تحقیق در اینترنت، گفتگو با اطرافیان و حتی تحلیل بازار باشند.
🔹 مراقب باشید اطلاعات نادرست یا جانبدارانه، تصمیمتان را منحرف نکند.
بیشتر بخوانید: پرورش ذهنیت رشد برای موفقیت شخصی
3. شناسایی گزینههای ممکن (Identify Alternatives)
برای هر مسئله، معمولاً بیش از یک راهحل وجود دارد. حتی اگر یک گزینه بهنظر درست برسد، باید سایر انتخابهای بالقوه را هم در نظر گرفت—از گزینههای رایج گرفته تا راهکارهای خلاقانه.
🔹 تمرین ذهنی: “اگر هیچ محدودیتی نداشتم، چه کاری انجام میدادم؟”
🔹 از مشورت با دیگران هم غافل نشوید؛ گاهی دیگران زاویه دید متفاوتی دارند.
4. تحلیل پیامدها و نتایج (Analyze Consequences)
در این مرحله، باید مزایا و معایب هر گزینه را بررسی و نتایج کوتاهمدت و بلندمدت آن را ارزیابی کنید.
🔹 معیارهایی که باید بسنجید:
- هزینه و سود
- ریسکهای احتمالی
- تأثیر بر زندگی شخصی یا شغلی
- همراستایی با ارزشها و اهداف
🔹 از تکنیکهایی مثل جدول مقایسه، تحلیل SWOT یا ماتریس تصمیمگیری استفاده کنید.
5. انتخاب گزینه نهایی (Make the Decision)
حالا زمان آن رسیده که، بر اساس تمام دادهها و تحلیلهای انجامشده، بهترین گزینه را انتخاب کنید. این انتخاب باید:
- منطبق با اهداف و ارزشهای شما باشد
- قابلیت اجرا داشته باشد
- از لحاظ ریسک، قابل مدیریت باشد
🔹 نکته طلایی: اگر بین دو گزینه مردد هستید، از روشهایی مثل وزندهی یا امتیازدهی استفاده کنید.
6. اجرای تصمیم (Take Action)
هیچ تصمیمی تا وقتی اجرا نشود، فایدهای ندارد. بعد از انتخاب، یک برنامه عملی مشخص با گامهای روشن تهیه کرده و آن را اجرا کنید.
🔹 نکات مهم هنگام اجرا:
- زمانبندی مشخص داشته باشید
- مسئولیتپذیر باشید
- در صورت نیاز، منابع یا کمک لازم را فراهم کنید
7. ارزیابی و بازبینی نتایج (Evaluate the Decision)
تصمیمگیری یک فرآیند پویاست. پس از اجرا، باید ببینید تصمیم شما تا چه حد موفق بوده و آیا نیاز به اصلاح، بازنگری یا ادامه مسیر وجود دارد.
🔹 سؤالات مفید:
- آیا نتیجه با هدف من تطابق دارد؟
- چه چیزی خوب پیش رفت؟
- چه چیزی را میتوانم بهتر انجام دهم دفعه بعد؟
🔹 درس گرفتن از تجربه، بخش نهایی اما مهم تصمیمگیری مؤثر است.
تکنیکهای تقویت قدرت تصمیمگیری
چگونه تصمیمهایی سریعتر، هوشمندانهتر و پشیمانیکمتر بگیریم؟
برای آنکه در موقعیتهای مختلف بتوانید با اعتماد به نفس بالا و دقت ذهنی کافی تصمیم بگیرید، لازم است ابزارهای ذهنی و مدلهای تصمیمسازی مؤثری در اختیار داشته باشید. در این بخش، بهترین تکنیکها و روشهای تقویت قدرت تصمیمگیری را معرفی میکنیم.
✅ تکنیک ۱۰/۱۰/۱۰ (10/10/10 Rule)
این روش ساده اما قدرتمند، توسط نویسنده مشهور «سوزی ولچ» معرفی شده و برای کسانیکه بین دو یا چند انتخاب گیر کردهاند بسیار مفید است. کافیست هنگام تصمیمگیری، از خودتان سه سؤال بپرسید:
- این تصمیم در ۱۰ دقیقه آینده چه تأثیری خواهد داشت؟
- در ۱۰ ماه آینده چه نتیجهای دارد؟
- در ۱۰ سال آینده کجای زندگیام را تحت تأثیر میگذارد؟
این تکنیک به شما کمک میکند از هیجانات لحظهای فاصله بگیرید و به تصمیم خود از زاویهای بلندمدت نگاه کنید.
✅ تحلیل مزایا و معایب (Pros and Cons Analysis)
یک کاغذ بردارید، یک خط وسط آن بکشید و در یک طرف مزایا و در طرف دیگر معایب تصمیمتان را بنویسید. این روش:
- دید بصری و منطقی خوبی ایجاد میکند
- به شفافسازی ارزش هر گزینه کمک میکند
- از تصمیمهای احساسی جلوگیری میکند
🔍 نکته: سعی کنید برای هر مزیت یا عیب، اهمیت عددی (مثلاً از ۱ تا ۵) تعیین کنید تا وزن هر عامل مشخص شود.
✅ درخت تصمیمگیری (Decision Tree)
درخت تصمیمگیری یکی از کاربردیترین ابزارها برای تجزیهوتحلیل چند مسیر احتمالی یک تصمیم است. شما میتوانید:
- گزینههای مختلف را بهصورت شاخهوار بکشید
- نتایج احتمالی هر مسیر را تحلیل کنید
- ریسک و احتمال موفقیت هر شاخه را در نظر بگیرید
این تکنیک برای تصمیمات مالی، سرمایهگذاری، انتخاب شغلی یا حتی تصمیمات روزمره هم مفید است.
✅ مدل PACT
مدل PACT یک راهکار ساختاریافته برای گرفتن تصمیمهای منطقی و هدفمند است. مراحل این مدل عبارتاند از:
- Purpose: مشخص کردن هدف اصلی از تصمیم
- Alternatives: بررسی همه گزینههای موجود
- Consequences: تحلیل نتایج احتمالی هر انتخاب
- Take Action: انتخاب بهترین گزینه و اجرای آن
با این مدل، میتوانید سریع اما منطقی تصمیم بگیرید، مخصوصاً در شرایطی که فشار روانی دارید.
✅ تصمیمگیری آزمایشی (Trial Decision-Making)
گاهی لازم نیست بلافاصله تصمیمی دائمی بگیرید. میتوانید تصمیم را آزمایش کنید:
- چند هفته در یک موقعیت جدید کار کنید
- بهصورت آزمایشی در یک مسیر تحصیلی شرکت کنید
- سبک زندگی یا رژیم خاصی را امتحان کنید
این روش کمک میکند قبل از تعهد کامل، واقعیت را تجربه کنید و بر اساس داده واقعی تصمیم بگیرید.
بیشتر بخوانید: اهمیت خودشناسی برای رسیدن به موفقیت
اشتباهات رایج در تصمیمگیری
چه چیزهایی باعث میشود تصمیمات ما ضعیف یا ناپایدار باشند؟
دانستن تکنیکها کافی نیست؛ باید از دامهایی که باعث اختلال در تصمیمگیری میشوند نیز آگاه باشید:
❌ تصمیمگیری احساسی
زمانیکه فقط با قلبتان تصمیم میگیرید و عقل را کنار میگذارید. احساسات میتوانند نقش راهنما داشته باشند، اما اگر تنها معیار تصمیمگیری باشند، منجر به اشتباه خواهند شد.
❌ فلج تحلیلی (Analysis Paralysis)
وقتی آنقدر داده جمع میکنید و تحلیل میکنید که دیگر قادر به انتخاب نیستید. این حالت اغلب به تعویق بیپایان در تصمیم منجر میشود.
❌ ترس از اشتباه یا پشیمانی
ترس از اینکه انتخاب نادرستی داشته باشید، میتواند باعث شود تصمیم را مدام عقب بیندازید. یادتان باشد: هیچ تصمیمی کامل نیست، اما ناتصمیمی همیشه مشکلزاست.
❌ وابستگی بیش از حد به نظر دیگران
مشورت خوب است، اما اگر بهجای تصمیمگیری مستقل، فقط نظرات دیگران را اجرا کنید، اعتماد به نفستان تحلیل میرود و ممکن است بعدها پشیمان شوید.
❌ نادیدهگرفتن تجربههای گذشته
اگر از اشتباهات قبلی خود درس نگیرید، محکوم به تکرار آنها هستید. هر تصمیم نادرست میتواند پایهای برای تصمیم بهتر آینده باشد.
تعادل بین احساس، منطق و شهود
سه نیروی ذهنی برای تصمیمگیری قوی
تصمیمگیرندگان موفق میدانند که نباید فقط با منطق یا احساس تصمیم گرفت. آنها از هر سه ابزار ذهنی استفاده میکنند:
1. احساسات (Emotions)
احساسات میتوانند هشدار بدهند که مسیر انتخابی شما با ارزشهایتان ناسازگار است. آنها راهنمای خوبی هستند، اما نه رهبر اصلی.
2. منطق (Logic)
منطق به شما کمک میکند دادهها را تحلیل کنید، پیامدها را پیشبینی کنید و بر اساس استدلال و واقعیت انتخاب کنید. برای تصمیمهای مالی، شغلی و پیچیده، منطق حیاتی است.
3. شهود (Intuition)
وقتی تجربه زیادی دارید، گاهی حس درونی شما سریعتر از تحلیل منطقی به نتیجه میرسد. شهود معمولاً در تصمیمگیری سریع و شرایطی که اطلاعات ناقص است، بسیار مفید است.
بیشتر بخوانید: رسیدن به عادتهای خوب و سازنده
تصمیمگیری در شرایط بحرانی
وقتی زمان کم و فشار زیاد است، چگونه انتخاب کنیم؟
در بحرانها، مغز تمایل دارد تصمیمهای هیجانی یا غریزی بگیرد. برای جلوگیری از این موضوع:
-
قبل از بحران، سناریوهای احتمالی را تمرین کنید.
-
اطلاعات حیاتی را بهسرعت و از منابع معتبر جمعآوری کنید.
-
آرامش را حفظ کرده و از تکنیک STOP استفاده کنید.
تکنیک STOP برای تصمیمگیری فوری:
| حرف | معنی | توضیح |
|---|---|---|
| S | Stop | توقف کنید، نفس عمیق بکشید، عجله نکنید |
| T | Think | فکر کنید: هدف چیست؟ چه گزینههایی دارید؟ |
| O | Observe | وضعیت، منابع و شرایط پیرامونی را بررسی کنید |
| P | Proceed | حالا اقدام کنید، با آرامش و تمرکز |
چگونه قدرت تصمیمگیری را در خود تقویت کنیم؟
تقویت مهارت تصمیمگیری یک فرآیند تدریجی است، اما با تمرینهای هدفمند، آموزش و خودآگاهی، میتوان به انتخابهایی سریعتر، مطمئنتر و مؤثرتر رسید. در ادامه، به مجموعهای از راهکارها و تمرینهای عملی میپردازیم که به شما کمک میکنند قدرت تصمیمگیری خود را در زندگی شخصی، کاری و اجتماعی افزایش دهید.
۱. تمرین در تصمیمگیریهای ساده روزمره
قدرت تصمیمگیری قوی، از انتخابهای کوچک شروع میشود. تمرینهای روزمره کمک میکنند تا بدون ترس، تصمیم بگیرید و به مرور اعتماد به نفستان تقویت شود.
- چه غذایی بخورید؟
- کدام مسیر را برای رفتن به محل کار انتخاب کنید؟
- چگونه برنامه آخر هفته را بچینید؟
این تصمیمهای به ظاهر ساده، مغز را برای موقعیتهای پیچیدهتر آماده میکنند. هرچه بیشتر تصمیم بگیرید، سریعتر و قاطعتر عمل خواهید کرد.
۲. نوشتن تصمیمات و ارزیابی نتایج آنها
یکی از بهترین تکنیکهای تقویت تفکر تحلیلی و خودآگاهی، ثبت و بررسی تصمیمهاست.
- چه گزینههایی داشتید؟
- چرا یکی را انتخاب کردید؟
- نتیجه چه شد؟
- آیا اگر به عقب برگردید، باز هم همان انتخاب را میکنید؟
با نوشتن و مرور این موارد، به تدریج الگوهای تصمیمگیری خود را میشناسید و اشتباهات گذشته را تکرار نمیکنید.
۳. مطالعه کتابها و منابع آموزشی درباره تصمیمگیری
مطالعه منابع علمی و روانشناسی تصمیمگیری، باعث ارتقاء شناخت فردی و تقویت منطق در انتخابها میشود. برخی از بهترین منابع برای یادگیری این مهارت عبارتاند از:
-
کتاب «تفکر، سریع و کند» (Thinking, Fast and Slow) نوشته دانیل کانمن – بررسی دو نوع تفکر انسانی (سریع و شهودی vs کند و منطقی)
-
کتاب «تصمیمگیری بهتر» اثر چپمن و موزس – راهکارهایی عملی برای انتخابهای بهتر در زندگی روزمره
-
دورههای آنلاین در Coursera، Udemy و LinkedIn Learning – در موضوعاتی مثل تصمیمگیری، حل مسئله، و تفکر انتقادی
بیشتر بخوانید: تأثیر ذهن بر موفقیت شخصی
۴. استفاده از کوچ یا منتور برای تصمیمهای مهم
داشتن یک منتور یا کوچ حرفهای در کنار خود میتواند به شما در تصمیمهای مهم زندگی یا شغلی کمک کند. مزایای کار با منتور:
- ارائه دیدگاههای جدید
- پیشبینی موانع احتمالی
- بررسی بیطرفانهی انتخابها
- تقویت اعتماد به نفس
حتی اگر کوچ حرفهای ندارید، یک دوست آگاه، همکار باتجربه یا فردی که در موقعیتی مشابه بوده میتواند کمک بزرگی باشد.
۵. تحلیل بعد از عمل (Post-Decision Analysis)
بسیاری از افراد تصمیم میگیرند، اجرا میکنند، اما هرگز بهدنبال تحلیل نتیجه نیستند. در حالی که این بخش، گنجینهی یادگیری است. چند سؤال کلیدی برای تحلیل پس از تصمیم:
- تصمیم من چه نتیجهای داشت؟
- آیا نتیجه مورد انتظار را گرفتید؟
- چه چیزی را خوب انجام دادید؟
- چه بخشی نیاز به بهبود داشت؟
- در تصمیم بعدی، چه چیزی را تغییر میدهید؟
با انجام این بازبینیها، تبدیل به فردی میشوید که از هر تجربه، دانشی ارزشمند کسب میکند.
مطالعات موردی: نمونههای واقعی از تصمیمگیری
✅ مطالعه موردی موفق: گذار هوشمند به دنیای دیجیتال
رضا که سالها در یک کسبوکار خانوادگی سنتی فعالیت میکرد، تصمیم گرفت به دنیای دیجیتال مارکتینگ وارد شود. او با بررسی دقیق بازار، شناسایی مهارتهای خود و مشورت با چند متخصص، تصمیم گرفت دورههای آموزشی معتبر را بگذراند و کسبوکار شخصیاش را راهاندازی کند.
🔹 نتیجه؟
پس از دو سال تلاش هدفمند، حالا رضا یکی از موفقترین دیجیتالمارکترهای شهر خودش است.
نکته کلیدی: تحلیل اطلاعات، خودشناسی و استفاده از مشاوره باعث شد این تصمیم، موفقیتآمیز باشد.
❌ مطالعه موردی شکست: تصمیم شتابزده و بدون تحقیق
سارا بدون تحقیق کافی، در یک دوره آنلاین گرانقیمت ثبتنام کرد که توسط فردی ناشناخته تبلیغ شده بود. دوره نه ساختار داشت، نه پشتیبانی، و نه محتوای مفید.
🔹 نتیجه؟
سارا نهتنها زمان و هزینه زیادی از دست داد، بلکه انگیزهاش برای ادامه مسیر هم کاهش یافت.
نکته کلیدی: تصمیمی بدون تحقیق کافی، نهتنها نتیجه نمیدهد، بلکه میتواند اعتمادبهنفس را هم تضعیف کند.
تمرین پیشنهادی: دفترچه تصمیمگیری درست کن!
یک دفتر مخصوص به نام «دفتر تصمیمگیری» داشته باش:
- تاریخ هر تصمیم را یادداشت کن.
- گزینههای موجود را بنویس.
- دلایل انتخاب نهایی را یادداشت کن.
- چند هفته یا ماه بعد، بازگرد و نتیجه را مرور کن.
این تمرین نهتنها خودشناسی و تحلیل را تقویت میکند، بلکه تبدیل به یک مرجع ارزشمند برای تصمیمهای آیندهات خواهد شد.
سخن پایانی
قدرت تصمیمگیری نه یک استعداد ذاتی، بلکه مهارتی است که با تمرین، آموزش و خودآگاهی میتوان آن را تقویت کرد. تصمیمگیری قوی یعنی آگاهانه، سنجیده و مسئولانه انتخاب کردن؛ انتخابهایی که ما را به اهداف نزدیکتر میکنند و حس کنترل بر زندگی را افزایش میدهند.
اگر میخواهید زندگی بهتری داشته باشید، از امروز شروع به تقویت این مهارت کنید. از تصمیمهای کوچک شروع کنید، تکنیکها را تمرین کنید، احساساتتان را مدیریت کنید و نگذارید ترس، جلوی انتخابهای بزرگ را بگیرد.